06/04/2012

Gevangeniswet - Comités van Toezicht - Orgaan ter voorkoming van foltering

Paul.Cosyns.jpg

De Gevangeniswet die de rechten van de gevangenen had moet regelen, dateert reeds van 2004 en wordt nog steeds niet toegepast.  

De gevangeniswet voorzag ondermeer in Comités van Toezicht maar die werden een flop.  Omdat er, zoals dit ook gebeurde onder het beleid van justitieminister Stefaan De Clerck, geen rekening wordt gehouden met de opmerkingen en aanbevelingen van de Comités voor Toezicht nam Dr. Paul Cosyns zopas zijn ontslag als voorzitter van het bestuur van de Comités voor Toezicht.  
 
Van een orgaan ter voorkoming van foltering, zoals in 2009 werd beloofd, kwam ook niets in huis.
Dit controleorgaan moest er voor zorgen dat de gevangenissen regelmatig werden bezocht zodat er gerapporteerd kon worden en men er werk van kon maken dat gedetineerden 'in menswaardige omstandigheden in de gevangenissen kunnen verblijven'. 

Het resultaat van dit nefaste gevangenisbeleid is dat het Europees Comité ter Preventie van Folteringen en Mensonwaardige Behandelingen (Europese Raad), dat de Belgische regering regelmatig op de vingers tikte, enkele weken geleden verplicht was om de gevangenis van Vorst te bezoeken omdat daar mensonwaardige omstandigheden heersten.   
Ook aan de gevangenis van Turnhout waar dat een deel van de gevangenen, wegens plaatsgebrek (210 in plaats van 120 gevangenen) met drie man in een cel is opgesloten en op matrassen op de grond moet slapen, dient het Europees Comité nog een bezoek te brengen.
 
Zijn er Belgische parlementsleden die dit dossier opvolgen ?
 
-----
 
21/1/2009 CRIV 52 COM 422
KAMER-3E ZITTING VAN DE 52E ZITTINGSPERIODE 2008 2009 
 
P. 22
 
.... de bezorgdheden en verwachtingen van de CATcomité te voldoen. Dit dossier zal bijgevolg de vereiste aandacht krijgen om zo spoedig mogelijk vooruitgang te boeken in de richting van een orgaan ter voorkoming van foltering. Vermits meerdere overheden hierbij betrokken zijn, is het uiteraard onmogelijk om unilateraal een precieze timing te kleven op de eigenlijke totstandkoming van dit orgaan.
 
13.03 Stefaan Van Hecke (Ecolo-Groen!): Ik begrijp dat we later uitgebreider zullen terugkomen op de gevangenisproblematiek. Ik ben blij met uw antwoord over het bekrachtigen van het aanvullend protocol. Ik denk dat het een goede zaak is dat we dat ook doen. Het is al ondertekend, er is gestart met een voorbereiding, dus verwacht ik dat het snel in werking kan treden.   Zo hebben we een controleorgaan dat regelmatig bezoeken kan brengen en kan rapporteren zodat we er werk van kunnen maken dat gedetineerden in menswaardige omstandigheden in de gevangenissen kunnen verblijven.
 
Het incident is gesloten.
-----------------------------------------
Foto: Dr. Paul Cosyns

05/08/2012

Toezichtsraad Gevangenissen: jaarrapport voor 2007

gratis-tv-in-alle-cellen_5_460x0.jpg

In haar brief van 5 juni 2009 deed de vzw Werkgroep Morkhoven de toenmalige Minister van Justitie Stefaan De Clerck (CD&V, vlaamse christen-democraten) nogmaals herinneren aan het feit dat hij meer dan een maand voordien aan Vervloesem's advocaat per brief had medegedeeld dat hij de Centrale Toezichtsraad voor het Gevangeniswezen de opdracht had gegeven om een 'onderzoek te laten voeren naar de detentieomstandigheden van de heer Vervloesem'.

Noch van De Clerck, noch van de Centrale Toezichtsraad voor het Gevangeniswezen, werd er verder iets vernomen.
En als men ziet wat er onder het huidige justitiebeleid van justitieminister Turtelboom (VLD, vlaamse liberalen) allemaal mogelijk is, dan voorspelt de toekomst maar weinig verbetering. Ook de parlementsleden tonen maar weinig interesse.

Er zijn 11.200 gevangenen in België en de gevangenis van Turnhout bijvoorbeeld, is zo overbezet dat gevangenen er op matrassen op de grond moeten slapen.

-------------------------------------------------------------------------------------------------

'Toezichtsraad Gevangenissen zeer negatief over beleid'

14 MEI 2009 - Alle gevangenen moeten een gratis televisie en ijskast krijgen en ze moeten in een klaslokaal onder controle op het internet kunnen. Dat meent de Centrale Toezichtsraad voor het Gevangeniswezen (CTR) in zijn jongste jaarrapport. De CTR vindt dat hij niet au sérieux wordt genomen, hij voelt zich een schaamlapje, met zijn meningen wordt te weinig rekening gehouden. Hij wil de minister kunnen bevelen om een wantoestand binnen een bepaalde tijd af te schaffen. Hij voelt zich ook onvoldoende onafhankelijk en wil daarom onder parlementaire voogdij. Hij hekelt het gebrek aan psychologische begeleiding en het tekort aan arbeidsplaatsen in de bajes zelf. 

De CTR overkoepelt de toezichtscommissies die aan iedere gevangenis verbonden zijn om na te gaan of de leefvoorwaarden in de bajessen wel voldoende menselijk zijn. De leden van deze commissies kunnen altijd in de bajes binnen voor controle op eventuele misstanden.

De CTR deelde woensdag zijn jaarrapport voor 2007 rond in de Kamercommissie Justitie. Dat rapport bundelt de jaarverslagen van de verschillende toezichtscommissies en stelt algemene beleidslijnen voor. Het is erg kritisch voor het huidige beleid.

* De hygiëne in de gevangenissen laat te wensen over. In Merksplas worden de kruiken voor de waterbedeling onvoldoende gereinigd. Terwijl sommige gedetineerden er in urineren. De Commissie van Toezicht van Merksplas zelf zegt dat ze dit al meermaals aan verschillende overheden heeft gesignaleerd.

Merksplas heeft onvoldoende schoenen en de dekens en matrashoezen worden onvoldoende gereinigd. Ook Vorst en Lantin hebben onvoldoende kleren en schoeisel en bovendien zijn ze vuil.

* De CTR eist jaarlijks een reinigingsoperatie van de oudere gevangenissen tegen schimmels, ratten en ongedierte. Die werden vastgesteld in Doornik, Oudenaarde, Jamioulx, Antwerpen en Lantin.

* Te veel kleren en voorwerpen verdwijnen bij overplaatsing van de gedetineerden. Er moet een duidelijke inventaris worden opgemaakt in het bijzijn van de gevangene zelf, meent de CTR.

* Het voedingsbudget (4 euro per dag per gevangene) is te laag en het wordt berekend op basis van het aantal cellen niet op basis van het aantal feitelijke gevangenen. Dat moet veranderen.

* De brandveiligheid is niet in orde in Merksplas, Dendermonde en Mechelen. In Merksplas is de situatie volgens de CTR "zeer ernstig": "geen rookdetectors, werklokalen in brandbaar materiaal en onvoldoende waterdruk als er meerdere brandhaarden zijn (en dat is nu net typisch bij brandstichting)."

* De medische zorgen zijn gebrekkig: te weinig personeel, te lange wachttijden, erg beperkte psychologische hulp, behalve in Doornik.

De begeleiding van drugsverslaafden verschilt overal: hier geeft men methadon, daar doet men een geleidelijke ontwenning met medicijnen en in Verviers een keiharde ontwenning.

Volgens de CTR hebben 70 tot 80% van de gedetineerden drugsproblemen.

* De CTR wijst erop dat het medisch beroepsgeheim zeker niet altijd wordt gerespecteerd. In Doornik delen de bewakers medicijnen uit en in Verviers worden gedetineerden soms op cel onderzocht in bijzijn van celgenoten en bewakers.

Tbc wordt zeker niet overal opgespoord en er is geen systematisch beleid om overdraagbare ziektes, zelfmoorden of geweld binnen de gevangenismuren te voorkomen.

* De psychologen zijn vooral bezig met expertises, niet met hulp aan gedetineerden. De psychosociale diensten van Andenne, Antwerpen, Vorst, Berkendael, Itter, Hasselt, Jamioulx Lantin, Mechelen en Saint-Hubert hebben veel te weinig personeel. Gevolg is: de taken worden onbevredigend uitgeoefend; de expertiseopdrachten voor het gerecht lopen vertraging op; psychologische begeleiding van gedetineerden is er nauwelijks.

Kortom: in deze toestand zijn die diensten niet in staat om een detentietraject voor iedere afzonderlijke gedetineerde op te volgen, zoals nochtans zou moeten.

* Het geweld onder de gedetineerden neemt toe, mede door clans van bepaalde herkomst (Magrebijnen versus Oostblokkers), ook door gebrek aan taalkennis.

* Iedere gevangenis moet één ambtenaar krijgen die zich voltijds bezighoudt met het zoeken naar werk voor de gedetineerden in de gevangenis zelf. Nu is er overal een tekort aan werk. In Vorst zijn er 75% werkplaatsen te weinig, in Mechelen en Hasselt 50%, in Leuven-Centraal lopen de wachttijden op tot 9 maanden. Maar in Hoogstraten en Leuven-Hulp is er wel voldoende werk.

Er is ook teveel favoritisme bij het bedelen van werk. Vooral uit Vorst komen er klachten, maar in Mechelen en Dendermonde verloopt alles volgens objectieve criteria.

* Voor de CTR moeten de gevangenen die werken een hoger loon krijgen en zij die niet werken een minimale sociale zekerheid, zoals buiten.

* Er moet een minimumdienst bij stakingen van cipiers komen.

* In Dendermonde klaagt men over de tuchtprocedures. De cipiers stellen zelf willekeurige regels op en maken het mogelijk dat gedetineerden in cellen van andere gevangenen binnendringen om hen te bedreigen. De cipiers gebruiken er te veel geweld en ze laten de gevangenen zich uitkleden zonder gerechtvaardigde reden.

De lichamelijke fouillering in Leuven-Centraal blijft voor problemen zorgen. Ze gebeurt soms in aanwezigheid van anderen en soms wordt geweld gebruikt.

Ook in Turnhout en Merksplas handelt meer dan een derde van de klachten van gevangenen over de houding van het personeel. Hoogstraten heeft dan weer geen strafcel voor afzondering.

Als gebruik van geweld tegen een gedetineerde nodig is, dan moet dat worden gefilmd om discussie te voorkomen, zo stelt de CTR voor.

* Ook de ontspanning loopt mank. Er wordt te weinig tijd besteed aan activiteiten. Soms komt dat door gebrek aan fatsoenlijke lokalen. In de meeste Belgische gevangenissen is er onvoldoende of geen cultureel aanbod (Oudenaarde, Turnhout, Merksplas, Dendermonde, Vorst) ondanks overeengekomen inspanningen om daar iets aan te doen. De theaterzaal van Lantin is al jaren niet meer gebruikt. Hasselt is dan weer een positief voorbeeld.

In de tv-zaal van Verviers staan slechts enkele kapotte stoelen, elders zet men een tv midden in de vleugels waar andere gedetineerden kaarten of tafeltennissen.

Volgens de CTR moet iedere gedetineerde gratis een televisie ter beschikking hebben. Hij moet ook - onder controle en in een klaslokaal - toegang krijgen tot het internet. Want ook opleiding is er veel te weinig, zeker in Andenne, Antwerpen, Vorst en Nijvel.

* De godsdienstvrijheid lijkt overal gerespecteerd te worden.

* De gevangenen moeten een "recht op collectieve expressie" krijgen in een orgaan dat hen vertegenwoordigt.

* De bezoekuren zijn te star, ze moeten flexibeler worden, zeker voor bezoekers uit het buitenland. De gedetineerden moeten het recht krijgen om naar begrafenissen of huwelijken van familieleden te gaan zonder politiebegeleiding, als de veiligheid dat toestaat.

* Te vaak worden gedetineerden vervoerd met een bivakmuts op of met voetboeien aan. Dat moet uitzonderlijk gebeuren en grondig gemotiveerd worden, vindt de CTR.

* De CTR zegt dat hij niet au sérieux wordt genomen. Zijn plaatselijke commissies worden tegengewerkt, brieven van gedetineerden verdwijnen uit de bussen. Hij vreest dat de commissies van toezicht maar een soort van schaamlapje zijn om de publieke opinie en de internationale toezichtsorganen te sussen.

Niet iedere gevangenis heeft een Commissie van Toezicht (Brugge heeft er geen aparte), sommige commissies moeten twee gevangenissen doen. In sommige gevallen (Namen-Aarlen) liggen de gevangenissen tot 144 km uit elkaar, in andere gevallen zijn de gedetineerden uit beide gevangenissen totaal anders (Turnhout-Merksplas of Wortel-Hoogstraten), in nog andere gevallen zijn er gewoon te veel gevangenen voor één commissie (Vorst-Berkendael). Volgens de CTR zou elke gevangenis een aparte toezichtscommissie moeten hebben.

Zo'n commissie bestaat uit vrijwilligers (leraars, advocaten e.d.) die dat in hun vrije tijd moeten doen. De CTR pleit voor vaste mensen. Hij beklaagt er zich over dat alleen over de gevangenissen van Brugge, Ruiselede, Ieper, Sint-Gillis, Aarlen-Namen en Bergen jaarrapporten opgesteld zijn.

* De CTR dringt erop aan dat de wet-Dupont, die gevangenen rechten geeft, volledig wordt uitgevoerd. Dat is nu nog altijd niet gebeurd. Hij wil dat verzoeningsprocedures worden uitgewerkt om geschillen tussen de gedetineerden, de plaatselijke toezichtscommissies en de directie op te lossen. Zo'n verzoeningen moeten gepaard gaan met regelmatige controles.

De CTR eist bovendien dat hij de minister van justitie kan bevelen om een wantoestand binnen een bepaalde tijd recht te zetten.

Hij klaagt ook omdat de directies van die bajessen vaak meewerken aan die rapporten, wat de onafhankelijkheid schaadt.

De CTR en de commissies vallen nu onder de minister van Justitie, maar dat moet veranderen. De CTR wil onder voogdij van het parlement komen. Hij verwacht bovendien dat er niet snel verbetering zal komen in de toestanden die hij aanklaagt.

* De CTR wil een afbraakplan voor oude gevangenissen. Nu zijn er alleen maar bouw- en renovatieplannen. Maar men breekt niets af. Dat moet veranderen, meent de CTR. Het cellenblok in Merksplas moet gesloten worden, niet meer gerenoveerd.

GEVANGENISBOUW

Ondertussen was gisteren, 13 mei, een nieuw record gebroken. België telde 10.418 gevangenen. De overbevolking bedraagt nu 23,1% en er is een structureel tekort aan cellen van 1.954 (en dus niet meer van 1.500 zoals nog in het plan van Jo Vandeurzen stond).

Justitieminister De Clerck (CD&V) herhaalde gisteren op een bijeenkomst voor architecten en bankiers dat België tussen 2010 en 2016 13 nieuwe gevangenissen wil bouwen. Daarin zitten 6 oude bajessen, die moeten worden vervangen. Het gaat in totaal om 4.100 plaatsen en de kostprijs bedraagt 700 miljoen euro.

De minister kondigde ook aan dat de 60 containers die in Merksplas waren gepland voor mentaal gehandicapte geïnterneerden in juni van dit jaar kunnen opengaan.

Hij zegde verder dat voor de interneringsinstelling van Antwerpen een studiebureau is aangesteld: de VK-studio uit Roeselare. Die moet de plannen voor de interneringsinstelling tekenen en einde dit jaar zou de aanbesteding voor de bouw dan kunnen beginnen. Tussen 2010 en 2013 wordt er dan gebouwd.

De minister kondigde aan dat de nieuw geplande gevangenis van Dendermonde, die de oude moet vervangen, mogelijk in Aalst komt als de buurtbewoners hun verzet tegen de geplande locatie niet opgeven.

JOHN DE WIT 

http://www.gva.be/nieuws/experts/johndewit/toezichtsraad-...